https://drive.google.com/file/d/1tHkyBL0Ewl-RVDOjis2Xcr559j_KVvh8/view?usp=drivesdk
For. Audio open above link
________________________________________________
आत्मसंयम योग
ॐ श्रीपरमात्मने नम:
श्रीमद्भगवद्गीता
अथ षष्ठोऽध्यायः
श्रीभगवानुवाच
अनाश्रितख् कर्मफलङ् ,
कार्यंङ् कर्म करोति यः ।
स सन् _न्यासी च योगी च ,
न निरग्-ग्निर्न चाक्-क्रियः ll 1 ll
यम् सन् _न्यासमितिप्- प्राहुर् ,
योगन् तव्ँ विद्-द्धि पाण्डव l
न ह्यसन् _न्यस्-स्त_सङ्कल्पो,
योगी भवति कश्-श्चन ll 2 ll
आरुरुक्- क्षोर्मुनेर् _योगङ् ,
कर्म कारणमुच्- यते l
योगारूढस्- य तस्- यैव,
शमख् कारणमुच्- यते ll 3 ll
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु ,
न कर्मस्- स्वनुषज्जते ।
सर्वसङ्कल्प_सन् _न्यासी ,
योगारूढस्- स्तदोच्- यते ll 4 ll
उद्-द्धरेदात् _त्मनात्-त्मानन् ,
नात्-त्मानमवसादयेत्।
आत्-त्मैव ह्यात्-त्मनो बन्धुर् ,
आत्-त्मैव रिपुरात्-त्मनः ll 5 ll
बन्धुरात्-त्मात्- त्मनस्- तस्-य,
येनात्- त्मैवात्- त्मना जितः।
अनात्- त्मनस्-तु शत्-त्रुत्-त्वे,
वर्तेतात्-त्मैव शत्-त्रुवत् ll 6 ll
जितात्-त्मनफ् प्रशान्तस्- य,
परमात्-त्मा समाहितः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु ,
तथा मानापमानयोः ll 7 ll
ज्ञानविद्-ज्ञान _ तृप्-तात्-त्मा ,
कूटस्-स्थो विजितेन्द्रियः l
युक्त इत्-त्युच्-यते योगी ,
समलोष्-ष्टाश्- श्मकाञ्चनः ll 8 ll
सुहृन्-मित्- त्रार् _ युदासीन,
मद्-ध्यस्-स्थद्-द्वेष्-य _ बन्-न्धुषु l
साधुष्-ष्वपि च पापेषु ,
समबुद्धिर् _विशिष्- यते ll 9 ll
योगी युञ्- जीत सततम्,
आत्-त्मानम् रहसिस्- स्थितः ।
एकाकी यतचित् _ तात्मा,
निराशीरपरिग्-ग्रहः ll 10 ll
शुचौ देशेप्- प्रतिष्-ष्ठाप्- यस्
स्थिरमासनमात्-त्मनः ।
नात् - युच् _छ्रितन् नातिनीचञ् ,
चैलाजिनकुशोत्तरम् ll 11 ll
तत्-त्रैकाग्-ग्रम् मनख् कृत्-त्वा,
यतचित्तेन्द्रियक्-क्रियः।
उपविश्- यासने युञ्ज्याद् ,
योगमात्-त्मविशुद्-द्धये ॥ 12 ॥
समङ् कायशिरोग्-ग्रीवन् ,
धारयन् _नचलम् स्थिरः।
सम् _प्रेक्ष्य नासिकाग्-ग्रम् स्वन्
दिशश्-श्चा_नवलोकयन् ॥ 13 ॥
प्रशान्-तात्-त्मा विगतभीर् ,
ब्रह्मचारिव्-व्रतेस्- स्थितः।
मनस् संयम्-य मच्चित्तो ,
युक्-क्त आसीत मत्-त्परः ॥ 14 ॥
युञ्जन् _नेवम् सदात्- त्मानय्ँ ,
योगी नियतमानसः ।
शान्तिन् निर्वाणपरमाम् ,
मत् सव्ँस्-स्था मधिगच्-च्छति॥ 15 ॥
नात्यश्-श्नतस्-स्तु योगोऽस्-स्ति,
न चैकान्तमनश्-श्नतः।
न चातिस्- स्वप्नशीलस्-य ,
जाग्-ग्रतो नैव चार्जुन ॥ 16 ॥
युक्-क्ताहारविहारस् - य ,
युक्-क्तचेष्-ष्टस्-य कर्मसु ।
युक्-क्तस्-स्वप्-प्ना _वबोधस्- य ,
योगो भवति दुःखहा ॥ 17 ॥
यदा विनियतञ् चित्तम् ,
आत्मन्-न्येवा वतिष्-ष्ठते ।
निःस्पृहस् सर्वकामेब्-भ्यो,
युक्त इत्-त्युच्-यते तदा ॥ 18 ॥
यथा दीपो निवातस्-स्थो,
नेङ्गते सोपमास्- स्मृता ।
योगिनो यतचित्तस्-य ,
युञ्-जतो योगमात्-त्मनः ॥ 19 ॥
यत्-त्रोपरमते चित्तन् ,
निरुद्-द्धय्ँ योगसेवया ।
यत्-त्र चैवात्-त्मनात्- मानम् ,
पश्-श्यन्नात्-त्मनि तुष्- यति॥ 20 ॥
सुखमात्- त्यन्तिकय्ँ यत् _तद् ,
बुद्-द्धिग्-ग्राह्य _मतीन्द्रियम्।
वेत् _ति यत्-त्र न चैवायम् ,
स्थितश्-श्चलति तत् _त्वतः ॥ 21 ॥
यल्ँ _लब्ध्वा चापरल्ँ लाभम् ,
मन्-यते नाधिकन् ततः।
यस्मिन् _स्थितो न दुःखेन,
गुरुणापि विचाल्- यते ॥ 22 ॥
तव्ँ विद्-द्याद् दुःख संयोग,
वियोगय्ँ योगसञ् _ज्ञितम्।
स निश्-श्चयेन योक्-क्तव्-व्यो,
योगोऽनिर्विण्ण _चेतसा ॥ 23 ॥
सङ्कल्पप् -प्रभवान्- कामाव्ँस् ,
त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
मनसैवे _न्द्रियग्-ग्रामव्ँ ,
विनियम्- य समन्-ततः ॥ 24 ॥
शनैश् शनैरुपरमेद् ,
बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
आत्मसव्ँस्-स्थम् मनख् कृत्- त्वा ,
न किञ्-चिदपि चिन्- तयेत् ॥ 25 ॥
यतो यतो निश्-श्चरति,
मनश-श्चञ् _चलमस्-स्थिरम् ।
ततस्-स्ततो नियम्- यैतद् ,
आत्-त्मन्-न्येव वशन् नयेत् ॥ 26 ॥
प्रशान्-त _मनसम् ह्येनय्ँ ,
योगिनम् सुखमुत्तमम्।
उपैति शान्त _रजसम् ,
ब्रह्मभूत मकल्-ल्मषम् ॥ 27 ॥
युञ्- जन्नेवम् सदात्-त्मानय्ँ ,
योगी विगतकल्-ल्मषः।
सुखेनब्- ब्रह्म सव्ँस्-स्पर्शम् ,
अत्-त्यन्-तम् सुखमश्-श्नुते ॥ 28 ॥
सर्वभूतस्-स्थमात्-त्मानम् ,
सर्वभूतानि चात्-त्मनि ।
ईक्-क्षते योगयुक्-क्तात्-त्मा ,
सर्वत्-त्र समदर्शनः ॥ 29 ॥
यो माम् पश्-यति सर्वत्-त्र,
सर्वञ् च मयि पश्- यति ।
तस्- याहन् नप्- प्रणश्- यामि,
स च मे नप्- प्रणश्- यति ॥ 30 ll
सर्वभूतस्-स्थितय्ँ यो माम् ,
भजत्- येकत्- त्वमास्-स्थितः।
सर्वथा वर्तमानोऽपि ,
स योगी मयि वर्तते ॥ 31 ॥
आत्-त्मौपम्-म्येन सर्वत्-त्र,
समम् पश्-यति योऽर्जुन।
सुखव्ँ वा यदि वा दुःखम् ,
स योगी परमो मतः ॥ 32 ॥
अर्जुन उवाच
योऽयय्ँ योगस् त्वयाप्- प्रोक्तस् ,
साम्- येन मधुसूदन ।
एतस्-स्याहन् न पश्- यामि,
चञ्- चलत्-त्वात् _स्थितिम् स्थिराम्
॥33॥
चञ्- चलम् हि मनख् कृष्णप् ,
प्रमाथि बलवद् _द्दृढम् ।
तस्-याहन् निग्-ग्रहम् मन्-ये,
वायोरिव सुदुष्-ष्करम् ॥ 34 ॥
श्रीभगवानुवाच
असव्ँशयम् महाबाहो,
मनो दुर्निग्- ग्रहञ् चलम्।
अब्-भ्यासेन तु कौन्तेय,
वैराग्- ग्येण च गृह्यते ॥ 35 ॥
असय्ँतात्-त्मना योगो,
दुष्प्राप इति मे मतिः।
वश्-यात्-त्मना तु यतता ,
शक्योऽवाप्-तु _मुपायतः॥ 36 ॥
अर्जुन उवाच
अयतिश्- श्रद्-द्धयोपेतो,
योगाच् _चलितमानसः ।
अप्-प्राप्-य योग _ सव्ँसिद्-द्धिङ् ,
काङ् गतिङ् कृष्ण गच्-च्छति ॥ 37 ॥
कच् _चिन्नो भयविब्-भ्रष्टश् ,
छिन्नाब्-भ्रमिव नश्- यति ।
अप्-प्रतिष्-ष्ठो महाबाहो,
विमूढो ब्रह्मणफ् पथि ॥ 38ll
एतन्मे सव्ँशयङ् कृष्ण,
छेत्तुमर्हस्-स्यशेषतः।
त्वदन्-न्यस् सव्ँशस्-यास्- ,
छेत्ता न ह्युपपद्- द्यते ॥ 39 ॥
श्रीभगवानुवाच
पार्थ नैवेह नामुत्-त्र,
विनाशस्-स्तस्-य विद्-द्यते।
न हि कल्याणकृत् _कश्-श्चिद् ,
दुर्गतिन् तात गच्-च्छति॥ 40 ॥
प्राप्- य पुण्य कृताल्ँ लोकान्,
उषित्-त्वा शाश्-श्वतीस् समाः।
शुचीनाम् श्रीमताङ् गेहे ,
योगब्-भ्रष्-ष्टोऽभिजायते ॥ 41 ॥
अथवा योगिनामेव,
कुले भवति धीमताम्।
एतद्-द्धि दुर्लभतरल्ँ ,
लोके जन्म यदीदृशम् ॥ 42 ॥
तत्-त्र तम् बुद्-द्धि सय्ँयोगल्ँ ,
लभते पौर्वदेहिकम् ।
यतते च ततो भूयस्
सव्ँसिद् -द्धौ कुरुनन्दन ॥ 43 ॥
पूर्वाब्-भ्या सेन तेनैव,
ह्रियते ह्यवशोऽपि सः।
जिद्-ज्ञा सुरपि योगस्-य ,
शब्दब्-ब्रह्मातिवर्तते ॥ 44 ॥
प्रयत्नाद्- द्यतमानस्-स्तु ,
योगी सव्ँशुद्-द्ध किल्बिषः।
अनेकजन्म सव्ँसिद् -द्धस् ,
ततो याति पराङ् गतिम् ॥ 45 ॥
तपस्-स्विब्- भ्योऽधिको योगीद्
ज्ञानिब्-भ्योऽपि मतोऽधिकः।
कर्मिब्-भ्यश्-श्चा धिको योगी,
तस्माद्-द्योगी भवार्जुन ॥ 46 ॥
योगिनामपि सर्वेषाम् ,
मद्- गतेनान् तरात्मना।
श्रद्-द्धावान् _भजते यो माम् ,
स मे युक्ततमो मतः ॥ 47 ॥
ॐ तत्सदितिश् श्रीमद्भगवद्गीतासु
उपनिषत्सुब् ब्रह्मविद्यायाय्ँ
योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे
आत्मसंयमयोगो नाम षष्ठोऽध्यायः॥
ll ॐ श्रीकृष्णार्पणमस्तु ll
Comments
Post a Comment